Waarom F1-races op zulke vreemde tijden starten: de tijdzone-puzzel achter de kalender

Zandvoort begint om drie uur 's middags, Las Vegas midden in de nacht en Melbourne als de wekker net is afgegaan. Wie weleens de F1 tijden voor een Grand Prix opzoekt, ziet meteen hoe groot die verschillen zijn. Ze zijn geen toeval. Achter elke starttijd zit een rekensom waarin televisiekijkers, hitte, daglicht en jetlag allemaal meetellen.

Europa is het hart van de sport
De Formule 1 is van oorsprong een Europese sport, en Europa is nog steeds de belangrijkste markt. Dat zie je terug in de starttijden. Bijna alle races op Europese bodem beginnen om 15.00 uur lokale tijd, een tijdstip waarop de meeste kijkers op de bank zitten en de zon nog hoog staat. Voor Nederland geldt dat ook voor de Grand Prix van Zandvoort. De rest van de kalender wordt om dit vaste Europese tijdstip heen gepuzzeld.

Singapore: een nachtrace voor Europese middagkijkers
De Grand Prix van Singapore is het mooiste voorbeeld. Toen in 2008 de eerste nachtrace uit de F1-geschiedenis werd verreden, lag de start vast op 20.00 uur lokale tijd. Dat levert prachtige beelden op onder kunstlicht, maar het slimme zit in de klok: in Nederland is het dan ongeveer 14.00 uur, een prima moment om te kijken. Teams en journalisten houden daarom hun Europese ritme aan en gaan pas tegen de ochtend slapen. Singapore leeft in die week in zijn eigen tijdzone.

Las Vegas: de race die te laat werd
Las Vegas ging nog een stap verder. De race werd op zaterdagavond om 22.00 uur lokale tijd gepland, zodat Europeanen zondagochtend vroeg konden kijken. Volgens F1-topman Stefano Domenicali zou een gewone middagstart een fout zijn geweest, omdat de verlichte Strip het hele punt van de race is. Over die tijden is in het F1 nieuws dan ook veel gediscussieerd. De praktijk bleek weerbarstig: coureurs en teams klaagden over jetlag en extreem late nachten, zeker omdat Vegas vaak onderdeel is van drie races achter elkaar. De organisatie schoof de tijden daarom twee keer naar voren. Ironisch genoeg moeten Europese kijkers daardoor nog eerder uit bed.

Melbourne en Azië: vroeg opstaan
Voor de seizoensopener in Australië geldt het omgekeerde. Een start om 15.00 uur in Melbourne betekent in Nederland ongeveer 05.00 uur 's ochtends. Races in China en Japan komen in de ochtend binnen, de races in het Midden-Oosten vallen in de late middag of vroege avond. Abu Dhabi start bewust in de laatste daglichturen, zodat de race van zonlicht overgaat in kunstlicht.

Waarom controleren slimmer is dan rekenen
Door zomer- en wintertijd kan dezelfde Grand Prix van jaar tot jaar een uur schuiven. Een start om 15.00 uur in Melbourne blijft 15.00 uur lokaal, maar het verschil met Nederland verandert mee met de klok. Wie op zondagochtend om 05.00 uur wakker wil zijn voor de start, kijkt dus liever even twee keer.